યોગ અને આયુર્વેદ ની મદદ થી યુરિક એસિડ ને ઘટાડો

યુરિક એસિડ શું છે?

ડીએનએ અને આરએનએ સંયુક્ત રીતે એમિનો એસિડ બનાવે છે. એમિનો એસિડ પ્રોટીનનું બંધારણ બનાવે  છે. પ્રોટીન પછી પેશી અને અવયવોના બંધારણ માટે જવાબદાર છે. પ્યુરિન (એડેનીન અને ગ્યુનાઇન)  એ ડીએનએ નો મૂળભૂત નાઇટ્રોજનસ આધાર છે. 

આપણા માનવ શરીરમાં, પ્યુરિન સતત નબળા પડતા જાય છે અને તેને રિસાયકલ કરવામાં આવે છે. પ્યુરીન નું પાચન યકૃત દ્વારા હાથ કરવામાં આવે છે અને આ પ્રક્રિયા દરમિયાન જે ઉત્પન્ન થાય છે   તેને યુરિક એસિડ કહેવામાં આવે છે.

વૃક્ષ-છોડમાં પણ પ્યુરીન મળી શકે છે. 

  • જે શરીરમાં ઉત્પન્ન થાય છે તે એન્ડોજેનસ પ્યુરિન તરીકે ઓળખાય છે. 
  • જે અન્ય ખોરાકમાં જોવા મળે છે તેને કહેવાય છે એક્ઝોજેનસ પ્યુરિન. 

એક્ઝોજેનસ પ્યુરિન  શરીર દ્વારા મેટાબોલાઇઝ્ડ થાય છે, તેનો અર્થ એ છે કે જે પણ પ્યુરીન ખોરાકમાંથી આવે છે તેને પચાવું પડે છે. 

યકૃત પ્યુરીન તોડી નાખે છે અને યુરિક એસિડ કહેવાય  તે કચરો પેદા કરે છે. 

યુરિક એસિડ લોહીમાં છૂટા થાય છે અને કિડનીમાં ગાળણક્રિયાના હેતુસર તેને ગ્રહણ કરવામાં આવે છે. કિડની યુરિક એસિડ ફિલ્ટર કરે છે અને તેને પેશાબમાં દિશામાન કરે છે. 

તેથી,

યુરિક એસિડ = પ્યુરીન પાચન દ્વારા થતી પેદાશ. 

યુરિક એસિડનું મહત્વ 

યુરિક એસિડ ખોરાક ના  ચયાપચયમાં મદદ કરે છે. યુરિક એસિડ એ માનવ શરીરમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ એન્ટીઑકિસડન્ટ છે અને હાનિકારક જીવાણુ-વાયરસ ને નિષ્ક્રીય બનાવવા માટે જવાબદાર છે (સ્રોત: ગ્લાન્ટઝૌનિસ જી, સિમોયિયાનિન્સ ઇ, કપ્પાસ એ, ગાલેરિસ ડી. યુરિક એસિડ અને ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ, ક્યુર ફામ ડસ , 2005, વોલ્યુમ 11 (પૃષ્ઠ 4145-51). તેથી, યુરિક એસિડ શરીર માટે અગત્યનું છે. પાર્કિન્સન રોગના ના દર્દીમાં  યુરિક એસિડ નું નીચું લેવલ જોવા માં આવે છે. 

જ્યારે યુરિક એસિડ વધે છે ત્યારે શું થાય છે?

જ્યારે શરીરમાં યુરિક એસિડ વધે છે ત્યારે તે પગ અને હાથ ના સાંધામાં સંચિત થાય છે અને બળતરા કરે છે, આ સ્થિતિને સંધીવાત અથવા તો સાદી ભાષા મા આપણે જેને ગઠિયો વા કહેવામાં આવે છે.

જ્યારે લોહીમાં વધારે પડતું યુરિક એસિડ હોય ત્યારે તેને સ્થિતિ હાયપર્યુરિસેમિયા કહેવામાં આવે છે, આ સ્થિતિ સંધિવાત બનાવે છે. 

વધુ પડતી ચિંતા, સ્થૂળતા, સારા કોલેસ્ટ્રોલ નું ઓછું  સ્તર વગેરે થી યુરિક એસિડ લેવલ વધે છે અને લોહીમાં ઇન્સ્યુલિન નું વધુ પ્રમાણ પણયુરિક એસિડ વધારે છ. આ બધા પરિબળો  હૃદયની તકલીફ માટે જવાબદાર છે. 

યુરિક એસિડ ઘટે તો શું થાય?

ક્યારેય વિચાર્યું કે જ્યારે તમારા શરીરમાં યુરિક એસિડ ઓછું થાય ત્યારે શું થાય છે? હા, તે પણ સારી પરિસ્થિતિ નથી. નીચું યુરિક એસિડ લેવલ  કિડની અને યકૃત સંબંધિત રોગ વિકસાવે છે. 

જેમ મેં અગાઉ ઉલ્લેખ કર્યો છે, પાર્કિનસન રોગ ધરાવતા લોકોમાં નીચું યુરિક એસિડની જોવા  મા આવ્યું છે. ઑપ્ટિકલ નૂરોટીસ દર્દીમાં નીચું યુરિક એસિડ જોવા મા આવ્યું છે.

તેથી, માનવ શરીરમાં  યુરિક એસિડની જરૂર તો છે!  તો પછી, સામાન્ય સ્તર કેટલું હોવું જોઈએ યુરિક એસિડ નું ?  

યુરિક એસિડનું સામાન્ય સ્તર

  સ્ત્રીઓ મા:  2.4-6.0 એમજી / ડીએલ 

  પુરુષ મા :3.4-7.0 એમજી / ડીએલ  

યુરિક એસીડ ઘટાડવા માટે તમારે શું કરવું જોઈએ?

શરીરમાંથી અતિશય યુરિક એસિડ કેવી રીતે ઘઘટાડવું: 

  • સૌ પ્રથમ, હાઇ પ્યુરીન ફૂડ્સ ઘટાડો ( વધુ માહિતી માટે કોષ્ટક 1 જુઓ.)
  • ઓછા પ્યુરીન ખોરાકનો વપરાશ વધારવો ( વધુ માહિતી માટે કોષ્ટક 1 જુઓ.)
  • દારૂ અને બીયર સદંતર બંધ કરો પીવાનું. 
  • કેક, કૂકીઝ, બીસ્કીટ, આઇસક્રીમ, ફ્રુક્ટોઝ સમૃદ્ધ ખોરાક જેવા કે અતિશય ખાંડયુક્ત ખોરાક ન લો.
  • ફાસ્ટ ફૂડ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ ન લો.
  • તાણ ઓછો કરો અને તે માટે તમારે યોગ અને ધ્યાન કરવું જ જોઇએ.
  • દિવસમાં ઘણું પાણી પીવો. તરસ્યા તો જરા પણ ન રહો
  • યોગની મદદથી વજન ઘટાડો, કૃપા કરીને આ અદ્ભુત લેખ (યોગની મદદથી વજન કેવી રીતે ગુમાવવું) વાંચો વજન ઘટાડવા માટે
  • ડ્રાય  ફ્રૂઈટ્સ, કાચા ફળો, શાકભાજી અને ફાઇબર સમૃદ્ધ ખોરાક ખુબ  ખાઓ .
  • વિટામીન સી જેમ કે  લીંબુ, આમળા , નારંગી વગેરે  ખુબ લો.
  • મીઠું, તળેલું અને મીઠુંયુક્ત ખાદ્યપદાર્થો ખૂબ ઓછા  કરો .

કોષ્ટક 1: પ્યુરીન ફૂડ ચાર્ટ

યુરિક  એસિડ ઘટાડવા માટે ના  યોગ 

યોગ તમને યુરિક એસિડ સ્તરોને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરી શકે છે. જો તમે દૈનિક ધોરણે કેટલાક વિશિષ્ટ આસન કરો છો તો તે તમારા શરીરના વજનને ઘટાડીને અને પાચક અને ચયાપચયના અન્ય ફેરફારોને ઘટાડીને યુરિક એસિડના સ્તરમાં ઘટાડો કરશે.

જેમ મેં અગાઉ ઉલ્લેખ કર્યો છે, જો તમે તમારા શરીરના વજનને જાળવી રાખો છો અથવા તમારા શરીરના વજનને વધારેથી સામાન્યમાં ઘટાડતા હોવ તો તમારી પાસે યુરિક એસિડ સ્તર ઘટાડવા માટે ઘણી સારી તક છે. યોગની મદદથી વજન કેવી રીતે ઘટાડવું તે વિશે વધુ વાંચો યોગ કરી વજન ઘટાડો

હું યુરીક એસિડના સ્તરમાં ઘટાડો કરવા માટે અહીં થોડા યોગ આસન પ્રસ્તુત કરી રહ્યો છું.

  • સૂર્યા નામાસાકર (દરરોજ 4-5 માટે આ કરો).
  • ઉત્તપાદદાસન (દરરોજ 10-12 કરો).
  • હલાસના (દરરોજ 2-3 કરો).
  • ધનુરાશન (દરરોજ 1-2 કરો). 
  • ઉષ્ટ્રાસન (તે દરરોજ 1-2 કરો).
  • ત્રિકોણસન (દરરોજ 2 થી 4 વાર કરો).  
  • વિરાભદ્રસન (તે દરરોજ 3-4 કરો). 
  • પદમસના દરરોજ 10 મિનિટ માટે.
  • કપાલભાતિ ષટક્રિયા (15-30 કપલભતિઓના 3 રાઉન્ડ કરવા). તમે કપાલભાતિ કેવી રીતે કરવું તે અહીં વાંચી શકો છો કપાલભાતી -તમારી ખોપડી ને પ્રકાશિત કરો!

આયુર્વેદ દ્વારા   યુરિક એસિડ ઘટાડો 

આયુર્વેદ એ માનવજાતના નિવારક સ્વાસ્થ્ય પર ભાર મૂકે છે,  તે એક પ્રાચીન વિજ્ઞાન અને સારવાર પદ્ધતિ છે. આયુર્વેદ એક તંદુરસ્ત જીવનશૈલી છે. તે નિવારક અભિગમ પર  વધુ ભાર મૂકે છે. 

આયુર્વેદમાં યુરિક એસિડ સ્તર ના સંતુલન માટે ઘણા ઉપાયો છે. હું થોડા આયુર્વેદિક ઉપાયો અને દવાઓ રજૂ કરું છું જે યુરીક એસિડના સ્તરોને ઘટાડવા અને સંધિવાત  સારવાર માટે છે.

  • ગળો: ‘જર્નલ ઓફ ફાર્માકોગ્નોસી એન્ડ ફાયટોકેમિસ્ટ્રી’ મુજબ ગળો સંધિવાત  સારવાર માં અને યુરિક એસિડને ઘટાડવા માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે, જર્નલમાં જણાવાયું છે કે ” ગળો ના રસ  સંધિવાત ની સારવાર માટે ખૂબ અસરકારક છે કારણ કે શરીરમાં વધેલા યુરિક એસિડ સ્તર ને નિષ્ક્રિય કરે છે. “
  • આમળા : દરરોજરસ લો, તમે 25ml-50ml શુદ્ધ કાચા અમલાનો રસ પાણીથી લઈ શકો છો. આમલા ત્રિદોષ શામક છે અને યુરિક એસિડ સ્તર જાળવવા ખૂબ લાભદાયી છે.
  • ત્રીફલા : ત્રીફલા એ આમળા, હરીતકી   અને બેહડા આ ત્રણ ઔષધો નું સંયોજન છે. ત્રિફલા એ ભારતમાં લોકપ્રિય આયુર્વેદિક દવા છે અને ઘણા લોકો ત્રિદોષ ને  જાળવવા માટે દરરોજ લે છે. જો તમે તંદુરસ્ત વ્યક્તિ હોવ તો પણ, તમારે ત્રિફળા નો ઉપયોગ કરવો જોઈએ કારણ કે તેની કોઈ આડઅસરો નથી. 
  • કેટલીક બીજી જડીબુટ્ટીઓ:  
    • ગોરખમુન્ડી,
    •  મંજિષ્ઠા, 
    • પીપળી, 
    • આમલકી, 
    • મુલેઠી 
    • હરીતકી/હરડે, 
    • શતાવારી 
    •  ભ્રિંગરાજ 
  • ચૂર્ણ – ચોપચીનયાદી ચૂર્ણ, મંજિષ્ઠાડી ચૂર્ણ, ગળો નું સત્વ

5 thoughts on “યોગ અને આયુર્વેદ ની મદદ થી યુરિક એસિડ ને ઘટાડો

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *